To już 700 lat parafii i ponad 150 lat kościoła św. Wojciecha w Radzionkowie

Kościół św. Wojciecha w Radzionkowie to jeden z najstarszych i najważniejszych zabytków sakralnych w regionie tarnogórskim, którego historia sięga średniowiecza. Współczesna neogotycka bryła, wzniesiona w latach 1872–1875, od ponad 140 lat dominuje w panoramie miasta, będąc duchowym i kulturowym centrum lokalnej społeczności.

Pierwsze wzmianki o parafii św. Wojciecha pochodzą z 1326 roku, kiedy proboszcz Henryk płacił świętopietrze na rzecz Stolicy Apostolskiej. Wskazuje to, że wspólnota chrześcijańska na tym terenie istniała już wcześniej, a miejsce mogło być związane z legendarnym pobytem i działalnością św. Wojciecha w X wieku. Pierwsza świątynia powstała prawdopodobnie w XIV wieku i była konstrukcją drewnianą, która została zniszczona podczas najazdów husyckich w XV wieku. Jej następca, murowany kościół z przełomu XVI i XVII wieku, funkcjonował przez wiele stuleci, jednak w okresie reformacji został oddany na użytek protestantów, by po edykcie cesarskim z 1629 roku powrócić katolikom.

W miarę rozwoju Radzionkowa, szczególnie w XIX wieku wraz z uprzemysłowieniem regionu, dotychczasowy kościół okazał się zbyt mały dla rosnącej społeczności. W 1872 roku podjęto decyzję o jego rozbiórce i budowie nowej, większej świątyni, która została ukończona w 1875 roku. Budowę finansowali przede wszystkim mieszkańcy parafii, wspierani przez lokalnych dobrodziejów, w tym hrabiego Henckla von Donnersmarcka. Nowa świątynia w stylu neogotyckim miała trzynawową bazylikę z transeptem oraz wysoką, ponad 61‑metrową wieżą zwieńczoną iglicą. Wnętrze wyposażone zostało w bogate detale z lat 1875–1880, wykonane przez warsztat Carla Buhla z Wrocławia.

Wnętrze kościoła mieści liczne ołtarze dedykowane św. Krzyżowi, św. Józefowi, Najświętszej Maryi Pannie oraz Najświętszemu Sercu Pana Jezusa. Witraże okienne ilustrują życiorys św. Wojciecha oraz początek chrześcijaństwa w Polsce, budując duchową narrację świątyni jako miejsca pamięci i tożsamości religijnej parafian. Historia dzwonów kościelnych odzwierciedla trudne losy wspólnoty – pierwsze instrumenty odlano w latach 70. XIX wieku, lecz zostały skonfiskowane na cele wojenne w trakcie I wojny światowej. W międzywojniu i ponownie podczas II wojny światowej świątynia straciła kolejne dzwony. Obecny zestaw, poświęcony w 2004 roku, składa się z czterech instrumentów, w tym dzwonu dedykowanego św. Wojciechowi.

Kościół otacza wiele miejsc pamięci, w tym Pomnik Nieznanego Żołnierza upamiętniający około 500 parafian poległych w I wojnie światowej oraz kapliczka Matki Bożej Niepokalanej z 1932 roku. Budynek pozostaje miejscem codziennego kultu, spotkań parafialnych oraz symbolizuje historyczną tożsamość Radzionkowa. Jego wieża jest charakterystycznym punktem miasta, a sam obiekt stanowi istotny element dziedzictwa sakralnego Górnego Śląska, wpisany do rejestru zabytków.

Historia Kościoła św. Wojciecha w Radzionkowie ukazuje przemiany religijne, społeczne i architektoniczne na przestrzeni ośmiu wieków. Od średniowiecznego drewnianego kościółka po monumentalną neogotycką świątynię z XIX wieku – budynek był świadkiem wielu ważnych etapów życia lokalnej wspólnoty i pozostaje jednym z kluczowych symboli miasta.

fot. Arc